Nhậu say, xảy ra mâu thuẫn rồi đánh người gây thương tích là tình huống có thể dẫn đến trách nhiệm bồi thường dân sự, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Trên thực tế, nhiều người cho rằng chỉ cần xin lỗi, trả tiền viện phí hoặc được người bị hại đồng ý hòa giải là có thể chấm dứt toàn bộ trách nhiệm pháp lý. Tuy nhiên, cách hiểu này chưa hoàn toàn chính xác.
Vậy nhậu say đánh người gây thương tích phải bồi thường những khoản nào? Mức bồi thường được xác định ra sao? Nếu đã bồi thường và được người bị hại làm đơn bãi nại thì có bị đi tù không? Công ty Luật Trường Nhựt sẽ giải đáp các vấn đề trên dựa trên quy định pháp luật hiện hành.
Hành vi dùng vũ lực xâm phạm sức khỏe người khác có thể làm phát sinh đồng thời trách nhiệm dân sự và trách nhiệm hình sự, tùy thuộc vào tính chất, mức độ của hành vi và hậu quả xảy ra.
Các văn bản pháp luật cần lưu ý gồm:
Bộ luật Dân sự năm 2015: Điều 584 về căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại; Điều 585 về nguyên tắc bồi thường; Điều 588 về thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường; Điều 590 về thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm.
Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung: Điều 13 về phạm tội do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác; Điều 51 về các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự; Điều 134 về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.
Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung: quy định về khởi tố vụ án theo yêu cầu của bị hại, trong đó có Điều 155.
Các văn bản hướng dẫn có liên quan đến việc xác định tỷ lệ tổn thương cơ thể và giải quyết bồi thường thiệt hại.
Việc áp dụng điều luật cụ thể phải căn cứ vào hồ sơ vụ việc, kết quả giám định thương tích, chứng cứ về hành vi và các tình tiết liên quan.
Theo Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015, người có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản hoặc quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ những trường hợp pháp luật có quy định khác.
Do đó, nếu một người sau khi uống rượu, bia đã đánh người khác và gây thương tích thì về nguyên tắc, người gây thiệt hại phải bồi thường các tổn thất thực tế, hợp lý phát sinh theo quy định pháp luật.
Việc say rượu, bia không đương nhiên là căn cứ miễn trách nhiệm bồi thường hoặc miễn trách nhiệm hình sự. Điều 13 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định người phạm tội trong tình trạng mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
Ví dụ: Sau khi nhậu, A xảy ra cãi vã với B rồi dùng tay đấm vào mặt B, khiến B bị gãy mũi và phải nhập viện điều trị. Trong trường hợp này, A có thể phải thanh toán chi phí điều trị, thu nhập bị mất, chi phí chăm sóc, khoản bù đắp tổn thất tinh thần và các khoản thiệt hại hợp pháp khác. Nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm, A còn có thể bị xử lý hình sự.
Cần lưu ý rằng trách nhiệm bồi thường không đồng nghĩa với việc đương nhiên bị kết án hình sự. Hai loại trách nhiệm này được xem xét theo những căn cứ pháp lý riêng biệt.
Theo Điều 590 Bộ luật Dân sự năm 2015, thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm bao gồm các khoản chủ yếu sau đây.
Người gây thương tích có thể phải bồi thường các chi phí hợp lý, thực tế phát sinh để điều trị và phục hồi sức khỏe cho người bị hại, chẳng hạn:
Chi phí khám bệnh, cấp cứu và điều trị tại cơ sở y tế.
Tiền thuốc, vật tư y tế, phẫu thuật và các dịch vụ điều trị cần thiết.
Chi phí phục hồi chức năng theo chỉ định chuyên môn.
Chi phí hợp lý cho việc đi lại, lưu trú phục vụ quá trình điều trị nếu có căn cứ.
Chi phí cần thiết khác để khắc phục thương tích theo quy định pháp luật.
Người bị hại nên lưu giữ hóa đơn, chứng từ thanh toán, hồ sơ bệnh án, đơn thuốc và các giấy tờ y tế liên quan để chứng minh yêu cầu bồi thường.
Không phải mọi khoản tiền mà người bị hại tự kê khai đều được chấp nhận. Khoản yêu cầu phải có căn cứ, phù hợp với thương tích và đáp ứng điều kiện bồi thường theo quy định pháp luật.
Nếu thương tích khiến người bị hại không thể đi làm, phải nghỉ việc hoặc bị giảm thu nhập thì người gây thương tích có thể phải bồi thường phần thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút.
Ví dụ, B làm việc theo hợp đồng lao động và có thu nhập ổn định. Sau khi bị A đánh, B phải nghỉ làm để điều trị trong thời gian có xác nhận y tế. B có thể yêu cầu bồi thường khoản thu nhập thực tế bị mất nếu chứng minh được mức thu nhập và khoảng thời gian bị ảnh hưởng.
Đối với người có thu nhập không ổn định, không thể xác định được thu nhập thực tế, pháp luật quy định việc xác định theo mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại.
Các tài liệu có thể sử dụng để chứng minh gồm hợp đồng lao động, bảng lương, xác nhận của đơn vị sử dụng lao động, chứng từ kinh doanh hoặc tài liệu hợp pháp khác.
Trong thời gian người bị hại điều trị, nếu cần người chăm sóc thì người gây thương tích có thể phải bồi thường chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc.
Nếu người bị hại mất khả năng lao động và cần có người chăm sóc thường xuyên, chi phí hợp lý cho việc chăm sóc cũng được xem xét theo Điều 590 Bộ luật Dân sự.
Để yêu cầu khoản bồi thường này, người bị hại nên cung cấp tài liệu thể hiện thời gian điều trị, tình trạng sức khỏe, nhu cầu chăm sóc và khoản thu nhập bị mất của người chăm sóc nếu có.
Ngoài thiệt hại vật chất, người có hành vi xâm phạm sức khỏe còn phải bồi thường một khoản tiền để bù đắp tổn thất về tinh thần cho người bị hại.
Theo khoản 2 Điều 590 Bộ luật Dân sự năm 2015, mức bồi thường do các bên thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được, mức tối đa đối với một người có sức khỏe bị xâm phạm không quá 50 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.
Đây là mức trần pháp luật quy định trong trường hợp không thỏa thuận được, không phải khoản tiền mặc nhiên mà người bị hại được nhận trong mọi vụ việc. Mức cụ thể cần được xác định trên cơ sở thỏa thuận hoặc quyết định của cơ quan giải quyết có thẩm quyền.
Tùy từng vụ việc, người bị hại có thể yêu cầu bồi thường các khoản thiệt hại khác nếu có căn cứ pháp luật và chứng minh được mối liên hệ với hành vi gây thương tích.
Nếu hành vi còn làm hư hỏng tài sản của người bị hại, chẳng hạn làm vỡ kính mắt hoặc điện thoại, khoản thiệt hại tài sản có thể được xem xét riêng theo Điều 589 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Như vậy, tổng mức bồi thường không được xác định chỉ dựa vào tỷ lệ thương tích mà phải căn cứ vào những thiệt hại thực tế, hợp lý, có thể chứng minh và các quy định pháp luật liên quan.
Không phải mọi trường hợp đánh người đều đương nhiên bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo cùng một điều khoản. Việc xử lý phụ thuộc vào tỷ lệ tổn thương cơ thể, cách thức thực hiện hành vi và những tình tiết cụ thể.
Theo Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung:
Trường hợp tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30%, người thực hiện hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đáp ứng các yếu tố cấu thành tội phạm.
Trường hợp tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11%, người thực hiện hành vi vẫn có thể bị truy cứu nếu thuộc một trong những trường hợp luật định, chẳng hạn sử dụng hung khí nguy hiểm, có tính chất côn đồ hoặc có tình tiết khác được quy định tại Điều 134.
Nếu tỷ lệ tổn thương cơ thể cao hơn hoặc có các tình tiết định khung tăng nặng, mức hình phạt có thể nghiêm khắc hơn.
Vì vậy, không thể chỉ dựa vào việc nạn nhân bị bầm tím, chảy máu hoặc phải nhập viện để kết luận chính xác có phạm tội hay không. Cơ quan có thẩm quyền sẽ đánh giá chứng cứ, kết quả giám định và toàn bộ diễn biến vụ việc.
Trong nhiều trường hợp, kết quả giám định pháp y về tỷ lệ tổn thương cơ thể có ý nghĩa quan trọng đối với việc xác định trách nhiệm hình sự. Người bị hại nên chủ động đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét việc trưng cầu giám định khi có căn cứ.
Đây là vấn đề nhiều người quan tâm sau khi xảy ra xô xát do uống rượu, bia.
Theo điểm b khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, việc người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả có thể được xem là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
Tuy nhiên, cần phân biệt các trường hợp sau:
Trường hợp thứ nhất, vụ việc thuộc diện chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại. Theo khoản 1 Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, một số tội danh, trong đó có trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự, chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của bị hại hoặc người đại diện hợp pháp trong trường hợp luật định. Nếu người đã yêu cầu khởi tố tự nguyện rút yêu cầu theo đúng quy định, vụ án có thể được đình chỉ, trừ trường hợp có căn cứ xác định việc rút yêu cầu là do bị ép buộc hoặc cưỡng bức.
Trường hợp thứ hai, hành vi thuộc khoản khác của Điều 134 hoặc thuộc diện cơ quan có thẩm quyền chủ động khởi tố. Việc người bị hại nhận tiền bồi thường hoặc viết đơn bãi nại không đương nhiên làm chấm dứt việc xử lý hình sự. Việc bồi thường và thái độ khắc phục hậu quả có thể được xem xét khi đánh giá tình tiết giảm nhẹ, nhưng không bảo đảm người gây thương tích sẽ được miễn trách nhiệm hình sự hoặc không phải chấp hành hình phạt tù.
Do đó, người gây thương tích nên chủ động khắc phục hậu quả, hợp tác với cơ quan có thẩm quyền và thực hiện việc bồi thường trên cơ sở tự nguyện, minh bạch. Không nên hiểu rằng chỉ cần trả tiền cho người bị hại là có thể tránh mọi hậu quả pháp lý.
Khi bị đánh gây thương tích, người bị hại nên thực hiện các bước sau:
Thứ nhất, ưu tiên điều trị và bảo đảm an toàn. Nếu có dấu hiệu chấn thương nghiêm trọng, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra, điều trị kịp thời.
Thứ hai, lưu giữ chứng cứ. Cần giữ hồ sơ khám chữa bệnh, hóa đơn viện phí, hình ảnh thương tích, video camera, thông tin người chứng kiến và các tài liệu liên quan. Đây là cơ sở để xác định hành vi, hậu quả và mức thiệt hại.
Thứ ba, trình báo cơ quan có thẩm quyền khi cần thiết. Người bị hại có thể cung cấp thông tin, chứng cứ về vụ việc để cơ quan chức năng xác minh, xử lý theo quy định.
Thứ tư, lập bảng kê các khoản thiệt hại. Nên tách riêng chi phí điều trị, thu nhập bị mất, chi phí chăm sóc và khoản bù đắp tổn thất tinh thần. Mỗi khoản cần có tài liệu chứng minh phù hợp.
Thứ năm, thỏa thuận bồi thường bằng văn bản nếu các bên thống nhất. Văn bản nên ghi rõ số tiền, từng khoản bồi thường, phương thức thanh toán, thời hạn thanh toán và phạm vi nghĩa vụ đã thực hiện. Việc lập văn bản giúp hạn chế tranh chấp phát sinh sau này.
Nếu các bên không thống nhất được mức bồi thường, người bị hại có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo trình tự pháp luật.
Việc xác định mức bồi thường và trách nhiệm hình sự trong các vụ việc đánh người sau khi uống rượu, bia cần được xem xét dựa trên nhiều yếu tố như tỷ lệ tổn thương cơ thể, chứng cứ, nguyên nhân xảy ra xô xát và các khoản thiệt hại thực tế. Công ty Luật Trường Nhựt hỗ trợ khách hàng:
Tư vấn quyền và nghĩa vụ của người gây thương tích, người bị hại.
Rà soát chứng cứ, hồ sơ y tế và tài liệu chứng minh thiệt hại.
Hướng dẫn xác định các khoản bồi thường theo Bộ luật Dân sự.
Tư vấn phương án thương lượng, lập văn bản thỏa thuận bồi thường.
Hỗ trợ thực hiện quyền và nghĩa vụ trong quá trình giải quyết vụ việc hình sự, dân sự theo quy định pháp luật.
Nhậu say, đánh người gây thương tích có thể khiến người thực hiện hành vi phải bồi thường chi phí điều trị, thu nhập bị mất, chi phí chăm sóc, tổn thất tinh thần và các thiệt hại hợp pháp khác. Đồng thời, tùy tính chất, mức độ hành vi và hậu quả, người gây thương tích còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 134 Bộ luật Hình sự.
Việc say rượu, bia không phải căn cứ đương nhiên để miễn trách nhiệm. Bồi thường và được người bị hại bãi nại có thể có ý nghĩa pháp lý nhất định, nhưng không phải lúc nào cũng làm chấm dứt vụ án hình sự.
Khi phát sinh vụ việc, các bên nên thu thập chứng cứ, xác định thiệt hại có căn cứ và thực hiện quyền, nghĩa vụ theo đúng quy định. Nếu cần tư vấn cụ thể về mức bồi thường hoặc hướng xử lý vụ việc, khách hàng có thể liên hệ Công ty Luật Trường Nhựt để được hỗ trợ.
👉 LIÊN HỆ LUẬT SƯ TƯ VẤN:
Cám ơn bạn đã gửi đánh giá cho chúng tôi! Đánh giá của bạn sẻ giúp chúng tôi cải thiện chất lượng dịch vụ hơn nữa.
ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM