Cây của hàng xóm trồng lấn ranh sang đất nhà mình có được tự ý chặt không? Tìm hiểu quy định pháp luật, cách xử lý cành rễ vượt ranh và biện pháp bảo vệ quyền lợi.
Trong quá trình sử dụng đất, tình trạng cây xanh của nhà hàng xóm mọc vượt qua ranh giới, cành cây che khuất ánh sáng, rễ cây làm nứt tường hoặc thân cây được trồng sát ranh đất có thể dẫn đến mâu thuẫn giữa các bên. Nhiều người cho rằng phần cây lấn sang đất của mình thì mình có quyền tự ý chặt bỏ. Tuy nhiên, cách hiểu này không phải lúc nào cũng đúng và có thể khiến người thực hiện phải bồi thường thiệt hại.
Vậy có được tự ý chặt cây của hàng xóm trồng lấn ranh sang đất nhà mình không? Nếu cây gây ảnh hưởng đến việc sử dụng đất thì cần xử lý thế nào để bảo vệ quyền lợi hợp pháp? Công ty Luật Trường Nhựt sẽ phân tích các quy định pháp luật liên quan trong bài viết dưới đây.
Câu trả lời là không nên tự ý chặt bỏ toàn bộ cây của hàng xóm chỉ vì cành, rễ hoặc một phần cây vượt sang đất nhà mình. Cần xác định chính xác vị trí trồng cây, phần nào vượt ranh giới và mức độ ảnh hưởng thực tế để lựa chọn cách xử lý phù hợp.
Theo Điều 175 Bộ luật Dân sự năm 2015, ranh giới giữa các bất động sản liền kề được xác định theo thỏa thuận, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, tập quán hoặc ranh giới đã tồn tại từ 30 năm trở lên mà không có tranh chấp.
Điều luật này cũng quy định người sử dụng đất chỉ được trồng cây và thực hiện các hoạt động khác trong khuôn viên đất thuộc quyền sử dụng của mình theo ranh giới đã xác định. Nếu rễ cây hoặc cành cây vượt quá ranh giới thì phải xén rễ, cắt, tỉa phần vượt quá, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
Từ quy định trên, cần phân biệt các trường hợp sau:
Cành cây hoặc rễ cây vượt sang đất nhà mình: Có thể yêu cầu chủ sở hữu cây xử lý; việc tự cắt tỉa phần vượt ranh cần bảo đảm đúng phạm vi, không gây thiệt hại không cần thiết cho cây hoặc tài sản của hàng xóm.
Thân cây được trồng hoàn toàn trên đất hàng xóm nhưng cành vươn sang: Không đồng nghĩa với việc người sử dụng đất bên cạnh được quyền chặt cả cây.
Thân cây nằm trên ranh giới hoặc chưa xác định rõ vị trí: Cần kiểm tra ranh đất, trao đổi với hàng xóm và làm rõ quyền sở hữu đối với cây trước khi xử lý.
Cây có nguy cơ gãy đổ, gây thiệt hại: Có thể áp dụng quy định về bảo đảm an toàn đối với cây cối có nguy cơ gây thiệt hại tại Điều 177 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Như vậy, pháp luật có quy định về quyền xử lý phần cành, rễ vượt ranh, nhưng không trao quyền mặc nhiên chặt bỏ toàn bộ cây thuộc sở hữu của người khác.
Theo khoản 2 Điều 175 Bộ luật Dân sự năm 2015, người sử dụng đất có quyền sử dụng không gian và lòng đất theo chiều thẳng đứng từ ranh giới thửa đất trong phạm vi pháp luật cho phép, đồng thời không được làm ảnh hưởng đến việc sử dụng đất của người khác.
Nếu cành cây hoặc rễ cây vượt ranh, người sử dụng đất bị ảnh hưởng có cơ sở yêu cầu chủ sở hữu cây cắt tỉa, xử lý phần vượt quá. Tuy nhiên, việc thực hiện cần căn cứ vào vị trí thực tế và tránh gây thiệt hại vượt quá mức cần thiết.
Ví dụ, cây xoài của hàng xóm được trồng trong sân nhà họ nhưng cành vươn qua mái nhà bên cạnh. Chủ nhà bị ảnh hưởng có thể đề nghị hàng xóm cắt tỉa cành cây để bảo đảm an toàn. Nếu hàng xóm không hợp tác, các bên nên lập tài liệu ghi nhận hiện trạng và tìm phương án giải quyết phù hợp trước khi tự thực hiện biện pháp có thể gây thiệt hại cho cây.
Trong một số trường hợp, cành cây có thể làm hư hỏng mái nhà, rễ cây làm nứt sân, tường hoặc hệ thống thoát nước. Khi đó, người bị ảnh hưởng có thể yêu cầu chủ sở hữu cây chấm dứt hành vi gây ảnh hưởng, khắc phục hậu quả và bồi thường nếu có thiệt hại đáp ứng điều kiện pháp luật.
Nếu cây có nguy cơ sập đổ xuống bất động sản liền kề hoặc khu vực xung quanh, Điều 177 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định chủ sở hữu cây phải thực hiện biện pháp khắc phục, chặt cây hoặc xử lý theo yêu cầu của chủ sở hữu bất động sản liền kề, xung quanh hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Trường hợp chủ sở hữu cây không tự nguyện thực hiện, người có quyền lợi bị ảnh hưởng có thể yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý. Chi phí chặt cây trong trường hợp luật định do chủ sở hữu cây chịu. Nếu cây gây thiệt hại thuộc trường hợp quy định tại Điều 177, chủ sở hữu cây còn có thể phải bồi thường theo quy định pháp luật.
Cần lưu ý rằng cây có cành vượt ranh không đương nhiên được coi là cây có nguy cơ sập đổ. Nếu muốn áp dụng quy định về nguy cơ gây thiệt hại, cần có căn cứ thực tế như cây nghiêng, mục ruỗng, nứt gãy hoặc có dấu hiệu mất an toàn.
Nếu cây thuộc quyền sở hữu của hàng xóm nhưng người bị ảnh hưởng tự ý chặt bỏ toàn bộ cây hoặc cắt tỉa vượt quá phạm vi cần thiết, hành vi này có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả thực tế.
Theo các Điều 584, 585 và 589 Bộ luật Dân sự năm 2015, người có hành vi xâm phạm tài sản của người khác và gây thiệt hại có thể phải bồi thường nếu đáp ứng các điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường.
Thiệt hại về tài sản có thể bao gồm tài sản bị mất, bị hủy hoại hoặc hư hỏng; lợi ích gắn liền với việc sử dụng, khai thác tài sản bị mất hoặc giảm sút; chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế và khắc phục thiệt hại cùng những khoản khác thuộc phạm vi luật định.
Ví dụ, một người tự ý chặt cây ăn trái lâu năm của hàng xóm dù chỉ có một vài cành vượt ranh. Nếu việc chặt cây gây thiệt hại thực tế và có đủ căn cứ xác định trách nhiệm, người chặt cây có thể phải bồi thường.
Mức bồi thường không được xác định một cách tùy tiện mà cần căn cứ vào thiệt hại thực tế, chứng cứ chứng minh và quy định pháp luật áp dụng cho vụ việc.
Tùy giá trị tài sản bị thiệt hại, tính chất hành vi, lỗi và các tình tiết liên quan, việc cố ý hủy hoại hoặc làm hư hỏng cây thuộc sở hữu của người khác có thể bị xem xét xử lý theo quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính hoặc pháp luật hình sự.
Đối với trường hợp có dấu hiệu của tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản, cơ quan có thẩm quyền sẽ đánh giá theo Điều 178 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung, nếu các dấu hiệu cấu thành tội phạm được đáp ứng.
Không phải mọi hành vi cắt cành hoặc chặt cây đều đương nhiên cấu thành tội phạm. Việc xử lý cần căn cứ vào giá trị tài sản, thiệt hại, lỗi, mục đích, các tình tiết liên quan và những điều kiện cụ thể theo luật định.
Vì vậy, ngay cả khi cho rằng hàng xóm đã trồng cây lấn ranh, người sử dụng đất cũng nên tránh tự ý chặt cây để không làm phát sinh tranh chấp mới hoặc khiến bản thân phải chịu trách nhiệm.
Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, người sử dụng đất nên thực hiện theo các bước sau:
Trước tiên, cần đối chiếu Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hồ sơ địa chính, sơ đồ thửa đất, mốc giới và hiện trạng sử dụng thực tế.
Không nên chỉ dựa vào hàng rào, bờ tường hoặc nhận định chủ quan để kết luận cây đã được trồng lấn sang đất nhà mình. Nếu ranh giới không rõ ràng, có thể đề nghị cơ quan hoặc đơn vị có chuyên môn phù hợp kiểm tra, đo đạc theo quy định.
Người bị ảnh hưởng nên chụp ảnh, quay video vị trí cây, phần cành hoặc rễ vượt ranh, tình trạng hư hỏng tài sản và các dấu hiệu nguy hiểm nếu có.
Đồng thời, cần lưu giữ tài liệu về quyền sử dụng đất, giấy tờ liên quan đến ranh giới, tin nhắn trao đổi với hàng xóm, văn bản yêu cầu xử lý và chứng từ chi phí khắc phục thiệt hại.
Những tài liệu này có thể giúp các bên làm rõ sự việc, hỗ trợ hòa giải hoặc làm chứng cứ khi cần giải quyết tranh chấp.
Người sử dụng đất nên trao đổi trực tiếp với chủ sở hữu cây, nêu rõ phần cành, rễ vượt ranh hoặc mức độ ảnh hưởng đến công trình, sinh hoạt và an toàn.
Nếu cần, có thể lập văn bản yêu cầu cắt tỉa, khắc phục hoặc thỏa thuận phương án xử lý. Việc trao đổi bằng văn bản giúp ghi nhận nội dung yêu cầu và thời điểm các bên đã được thông báo.
Trong trường hợp cây có nguy cơ gãy đổ gây thiệt hại nghiêm trọng, cần ưu tiên biện pháp bảo đảm an toàn và kịp thời liên hệ cơ quan có thẩm quyền để được hỗ trợ xử lý.
Nếu các bên không thống nhất được cách xử lý, có thể đề nghị hòa giải ở cơ sở hoặc cơ quan có thẩm quyền hỗ trợ giải quyết.
Trường hợp phát sinh tranh chấp về ranh giới, quyền sử dụng đất, Điều 235 Luật Đất đai năm 2024 quy định về hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp trước khi cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo Điều 236, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.
Tuy nhiên, cần phân biệt tranh chấp đất đai về quyền sử dụng đất với tranh chấp dân sự thuần túy liên quan đến việc cắt tỉa cây, bồi thường thiệt hại. Việc có bắt buộc hòa giải tại UBND cấp xã hay không cần xác định theo đúng bản chất yêu cầu khởi kiện và quy định pháp luật áp dụng.
Nếu việc thương lượng không thành, người bị ảnh hưởng có thể lựa chọn phương án pháp lý phù hợp, chẳng hạn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai, yêu cầu chấm dứt hành vi xâm phạm quyền dân sự hoặc yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Theo Điều 236 Luật Đất đai năm 2024, tranh chấp đất đai mà một trong các bên có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ thuộc Điều 137 của Luật này thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. Với tranh chấp không có các giấy tờ nêu trên, pháp luật quy định các phương án giải quyết tương ứng.
Nếu vụ việc chỉ liên quan đến tài sản, cành cây, rễ cây hoặc thiệt hại dân sự, cần xác định đúng quan hệ tranh chấp để lựa chọn cơ quan giải quyết và yêu cầu phù hợp.
Tranh chấp cây xanh giữa các hộ liền kề đôi khi bắt nguồn từ việc không xác định rõ ranh đất, thiếu chứng cứ hoặc các bên không thống nhất về trách nhiệm xử lý và bồi thường.
Công ty Luật Trường Nhựt có thể hỗ trợ khách hàng:
Tư vấn quy định pháp luật về ranh giới bất động sản, quyền đối với cây cối và tài sản liền kề.
Rà soát Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hồ sơ địa chính và tài liệu chứng minh hiện trạng.
Hướng dẫn lập văn bản yêu cầu cắt tỉa, khắc phục tình trạng gây ảnh hưởng hoặc bồi thường thiệt hại.
Tư vấn phương án thương lượng, hòa giải và xác định cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
Hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ khởi kiện, yêu cầu bồi thường hoặc bảo vệ quyền lợi hợp pháp theo phạm vi dịch vụ được thỏa thuận.
Mỗi vụ việc có đặc điểm khác nhau, vì vậy phương án xử lý cần được xây dựng trên cơ sở hồ sơ thực tế, mức độ ảnh hưởng và yêu cầu cụ thể của khách hàng.
Bộ luật Dân sự năm 2015, đặc biệt các Điều 175 về ranh giới giữa các bất động sản, 177 về bảo đảm an toàn khi cây cối có nguy cơ gây thiệt hại, 584, 585, 589 về trách nhiệm bồi thường thiệt hại và Điều 178 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung, nếu có dấu hiệu hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản.
Luật Đất đai số 31/2024/QH15, đặc biệt Điều 235 về hòa giải tranh chấp đất đai và Điều 236 về thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai.
Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và các văn bản sửa đổi, bổ sung có liên quan, trong trường hợp phát sinh tranh chấp dân sự thuộc thẩm quyền của Tòa án.
Kết luận: Khi cây của hàng xóm có cành, rễ vượt sang đất nhà mình, người sử dụng đất có quyền yêu cầu xử lý phần vượt ranh theo quy định pháp luật, nhưng không mặc nhiên được chặt bỏ toàn bộ cây. Cách an toàn là xác định ranh giới, ghi nhận chứng cứ, yêu cầu hàng xóm khắc phục và đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết nếu không đạt được thỏa thuận.
Công ty Luật Trường Nhựt sẵn sàng hỗ trợ tư vấn, rà soát hồ sơ và đề xuất phương án giải quyết tranh chấp phù hợp, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.
👉 LIÊN HỆ LUẬT SƯ TƯ VẤN:
Cám ơn bạn đã gửi đánh giá cho chúng tôi! Đánh giá của bạn sẻ giúp chúng tôi cải thiện chất lượng dịch vụ hơn nữa.
ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM